Jacobskruiskruid - Common ragwort - Senecio jacobaea (Compositae)


Een vrolijk uitziende plant met bloemen als zonnetjes - Jacobskruiskruid ziet er vriendelijker uit dan het is. Het bevat zeer giftige alkaloïden die bij consumptie een blijvende leveraantasting veroorzaken bij vee. Hoewel de plant vers niet te genieten is door zijn geur en smaak, kan hij bij het maaien van gras waar hij tussen staat in hooi worden meegenomen dat aan dieren wordt gevoerd, met soms fatale gevolgen. De alkaloïden zijn een stapelgif, dat ook na verloop van tijd niet meer uit 't lichaam verdwijnt. Common ragwort looks cheerful with its yellow sunny flowers, but it isn't as friendly as it seems on the outside. It contains very poisonous alkaloids which cause permanent damage to the liver in livestock. Although the plant doesn't taste well and repels cattle by its smell, it often gets mixed into hay when it grows up with the grass. When dry, it is eaten by the animals together with the hay, sometimes with fatal results. The alkaloids are a cumulative poison, they don't leave the body in the course of time.

   
Sierlijke diepingesneden bladeren, hier misschien een beetje roestig / Elegant indented leaves, a bit rusty perhaps


Boven- en onderstaande foto werden vorig jaar (juli 2005) genomen in de waterdierentuin Aqua Zoo in Leeuwarden, waar langs het "natuurpad" erg veel van dit gewas groeide. Eigenlijk is het verboden deze planten te handhaven, zeker zulke grote hoeveelheden hadden moeten worden aangepakt. Als de zaden zich verspreiden naar bermen en weiden, doet dit weliswaar de bevolking van deze dierentuin geen kwaad, maar wel koeien, schapen en paarden die met het vergiftigde hooi worden gevoerd.

De plant is weliswaar inheems, maar toch een plaag geworden, mogelijk doordat men jaren geleden het gevaar niet inzag en de zaden toevoegde aan een bloeiende wilde-plantenmix die de wegbermen moest opfleuren.
The pictures right above and below were taken last year (July 2005) in the water zoo Aqua Zoo at Leeuwarden, the provincial capital of Friesland. Lots of these plants grew there along a "nature-path", while in fact it is forbidden to tolerate this weed, in particular in such great numbers. When the seeds spread to roadsides and meadows, this may be not harmful to the animals in the zoo, but it will be to horses, cows and sheep being fed on the resulting poisoned hay.
In England at least 6500 horses died of this poison in 2002, a newspaper reported (July 2005).
The plant is indigenous to the Netherlands, nevertheless it has become a pest, possibly because years ago these seeds were included in a wildflower-mix to brighten up the roadsides.


Er zijn twee varianten van de plant, met en zonder straalbloemen. Op Texel groeit ook vrij veel Jacobskruiskruid, maar dat heeft geen straalbloemen (hieronder).
There are two versions of the plant, with and without ray-florets, the latter is found a.o. on the island of Texel (below).

Hierboven de Texel-variant, met erachter paarden die het hopelijk nooit in hun maaltijd zullen krijgen
Above the Texel version, it's to be hoped for these horses behind it won't ever get it to eat with their hay


Detail van de planten op Texel. Deze hebben geen straalbloemen nodig om insecten te lokken, dat is wel duidelijk. Heel veel zwart-met-rode Sint-Jansvlinders (Zygaena filipendulae) zaten op de bloemen, maar ook andere vlinders, torretjes en haantjes. Aanvankelijk dacht ik dat bovengenoemde soort Sint-Jacobsvlinders waren (logisch gedacht, en deze lijkt er qua kleur ook heel veel op), maar die schitterden door afwezigheid. De gestreepte rupsen van die soort voeden zich nl. met Jacobskruiskruid (Senecio jacobaea) en andere kruiskruiden zoals Klein kruiskruid (Senecio vulgaris) - zie onderste foto - maar die van de Sint-Jansvlinder eten klaversoorten. Deze vlinder komt echter veel voor in duingebieden zoals op Texel. These plants on the island of Texel don't need ray-florets do draw the attention of insects, that's clear. A great many black-and-red 6-spot Burnets (Zygaena filipendulae) moved around on the flowers, but also other moths, butterflies and beetles. At first I thought above-mentioned were Cinnabar moths (Tyria jacobaeae), which was a logical idea because these have the same colours and their striped caterpillars feed on Common ragwort (Senecio jacobaea) and other ragworts, e.g. Groundsel (Senecio vulgaris) - see bottom picture - but those of the 6-spot Burnet live on clover varieties, quite a different type of hostplant. This moth is very common in coastal areas with dunes, like on the island of Texel.





Zebrarupsen van Sint Jacobsvlinder op foto uit 1975 / Striped caterpillars of Cinnabar moth (Tyria jacobaeae)


Dezelfde soort rups, één enkele op een nietig Klein kruiskruidplantje in de duinen bij Callantsoog (2005).
The same sort of caterpillar, only one on a tiny groundsel plant on the beach at Callantsoog (2005).

Andere kruiskruiden / Other ragworts :

Bezemkruiskruid  -  Boskruiskruid-kruising?  -  Klein kruiskruid  -  Kleverig kruiskruid
Groundsel  -  Hybridized ragwort?  -  Narrow-leaved ragwort  -  Sticky ragwort


Alarmerende krantenartikelen uit 2004 en 2005